Akwarium Triamonda
Systemy zamknięte
Często w podręcznikach akwarystyki możemy przeczytać, iż wyparowaną wodę należy uzupełnić wodą
destylowaną. Jednakże z doświadczenia wiemy, iż regularna podmiana wody zapobiega gromadzeniu się
substancji w akwarium a więc, że stosowanie wody destylowanej nie jest konieczne.
Myślę, że warto przyjrzeć się akwarium, jako pewnemu systemowi zamkniętemu, przez które przepływa materia.
Materia do akwarium dostaje się poprzez:
- wodę wlewaną podczas podmiany (a1)
- pokarm, którym karmimy rybki (a2)
- ewentualnie inne substancje które dodajemy jak leki, nawozy itp. (a3)
- inne drogi
Materia z akwarium wydostaje się poprzez:
- woda wylewaną podczas podmiany wody (b1)
- parowanie wody (b2)
- usuwanie roślin, ryb (b3)
- usuwanie mułu (b4)
- czyszczenie filtrów, wymiana wkładów itp. (b5)
- inne drogi
Zajmijmy się hipotetyczną substancją X rozpuszczalna w wodzie.
Substancja ta dostaje się do wody poprzez źródła an natomiast jest usuwane przez procesy bm.
Rośliny pochłaniają substancję X.
Gdy w akwarium zostanie zachowana równowaga, co jest celem każdego akwarysty, możemy
przyjąć, że stężenie substancji X jest stałe. Oczywiście założenie to będzie prawdziwe
jedynie w przypadku ciągłej podmiany wody, stałego karmienia itp., jednakże pozwala w sposób
matematyczny podejść do zagadnienia.
Jeśli więc CX=constans
to procesy an i bm równoważą się.
Jeśli przez dNai/dt dla i=1,2,...,n oznaczymy przyrost masy substancji X w wyniku procesów a1, a2, a3 itd.
to otrzymamy:
dNa1/dt + dNa2/dt + .... +dNan/dt + dNb1/dt + dNb2/dt
+ ... + dNbm/dt = 0
Dla uproszczenia rozważmy układ w którym:
Substancja X do akwarium dostaje się poprzez:
- wodę wlewaną podczas podmiany (a1)
- nawozy (a3)
a wydostaje się poprzez:
- wodę wylewaną podczas podmiany wody (b1)
- parowanie wody (przyjmujemy, ze ta droga substancja nie ubywa). (b2)
Przyjmijmy oznaczenia:
- Co - stężenie substancji X w wodzie kranowej
- C - stężenie substancji X w akwarium
- dN/dt - ilość substancji X dostającej się / wydostającej się z akwarium w jednostce czasu
- Vkranowa/dt - ilość wody wlewanej do akwarium w jednostce czasu
- Vkanalizacja/dt - ilość wody wylewanej z akwarium w jednostce czasu
- Vparowanie/dt - ilość wody parującej w jednostce czasu
- Vnawóz/dt - ilość nawozu zawierającego substancję X w stężeniu Cn w jednostce czasu
- Cn - stężenie substancji X w nawozie
Otrzymujemy:
dNkranowa/dt + dNparowanie/dt + dNkanalizacja/dt + dNnawóz/dt = 0 (1)
dNkanalizacja/dt = C * Vkanalizacja/dt (2)
dNkranowa/dt = Co * Vkranowa/dt (3)
dNnawóz/dt = Cn * Vnawóz/dt (4)
Przyjmując założenie, że ilość wody w akwarium jest stała - czyli że parowanie jest równoważone przez
podmianę wody i dozowanie nawozu otrzymujemy:
Vkranowa/dt + Vkanalizacja/dt + Vparowanie/dt + Vnawóz/dt = 0 (5)
Podstawiając równania 2,3 i 4 do 1 otrzymujemy:
Co * Vkranowa/dt + C * Vkanalizacja/dt + Cn * Vnawóz/dt = 0 (6)
Wyznaczamy C * Vkanalizacja/dt :
- C * Vkanalizacja/dt = Co * Vkranowa/dt + Cn * Vnawóz/dt (7)
oraz Vkanalizacja/dt z równania (5):
Vkanalizacja/dt = - Vkranowa/dt - Vparowanie/dt - Vnawóz/dt (8)
A teraz podstawiając 8 do 7 obliczamy C:
C = (Co * Vkranowa/dt + Cn * Vnawóz/dt) / ( Vkranowa/dt + Vparowanie/dt + Vnawóz/dt) (9)
Z tego pięknego wzoru możemy policzyć stężenie substancji X w akwarium :)))
Obliczenia:
by Triamond